Kwaliteit

Meten is weten?

Meten is weten?

In de wetenschap en techniek klinkt vaak “meten is weten”, waarmee volgens Wikipedia bedoeld wordt dat je door het verrichten van kwantitatieve metingen een helder en duidelijk beeld krijgt van de bepaalde toestand. Maar is meten per definitie wel echt weten?

meten-weten Leiderscapscoach / Leadership Coach“Meten is weten” is een motto dat in de jaren negentig populair werd samen met het managementconcept Integrale  Kwaliteitszorg (IKZ). Vandaag is de zoekterm “meten is weten” goed voor 298.000 hits in Google. Maar tegenover de populariteit van dit motto staat terecht enig scepticisme.

Klopt dit wel? Is meten per definitie weten? Vandaar het vraagteken in de titel: Meten is weten? Je kan immers heel veel meten en niets weten. Bijvoorbeeld: omdat je de verkeerde dingen meet. Of omdat je ze op de  verkeerde manier meet. Of nog erger, omdat je de verkeerde dingen verkeerd meet.

Het alternatief ‘meten om te weten’ past volgens mij beter bij wat we – binnen de context van onze organisatie – beogen: een beter (in)zicht op en een betere beheersing van de hefbomen die leiden tot topresultaten. Het houdt ook het besef in dat meten niet automatisch leidt tot weten, laat staan tot een beter beleid.

Meten om (beter) te weten?

Een analytische manier van kijken naar de organisatie en zijn belangrijkste kapitaal – mensen (mocht je twijfelen) – past natuurlijk in de context van deze tijden van economische onzekerheid: ons overlevingsinstinct is gericht op het verzekeren van onze bestaanszekerheid en zal dan ook alles in het werk stellen om die onzekerheid zoveel mogelijk uit te bannen. Het is dus geen toeval dat wij nu (terug) grijpen naar een praktijk van het in kaart brengen, rapporteren en beheersen van de harde cijfers.

Voor HR professionals betekent dit concreet het vinden van cijfermatige antwoorden op vragen zoals: levert HR wel toegevoegde waarde? Hoe kan HR aansluiten bij strategische doelen van een organisatie? Hoe zorgt HR voor helder inzicht in inspanningen en resultaten? Dit om hun “toegevoegde waarde” te bewijzen en een volwaardige plaats aan de directietafel te “verdienen”.

Het meten van de prestaties van de HR afdeling door middel van HR metrics & analytics is dan ook een onderwerp waar de laatste jaren veel over wordt gesproken en geschreven. Want in de context van HR analytics krijgt de HR professional nieuwe taken en rollen toegewezen: naast strategische partner, “mensenkenner” en administratieve expert dient hij nu ook wetenschapper en statisticus te zijn. Beter meten om beter te weten.

“Leiding geven doe je toch aan mensen, niet aan spreadsheets. Of heb ik iets gemist?”

En waarom ook niet? Ook van managers wordt keer op keer opnieuw gevraagd om blauwdrukken, cijfers en kengetallen, al dan niet vervat in spreadsheets of tabellen, aan te leveren.

Sommige bestuurders en bedrijfsleiders eisen zoveel spreadsheets dat het operationele management de hele dag alleen nog maar druk is met het invullen van die rapporten en daardoor niet meer toekomt aan het aansturen van hun medewerkers. Meten om beter te weten? Maar wacht eens: leiding geven doe je toch aan mensen, niet aan spreadsheets. Of heb ik iets gemist?

Is alles wat van waarde is meetbaar?

“Niet alles wat belangrijk en waardevol is, is meetbaar.”

Cijfers, kengetallen en modellen zijn prima hulpmiddelen, maar ze mogen nooit een doel op zich worden. Ze zijn abstracties van een werkelijkheid, maar niet van dé werkelijkheid. En ze zijn al helemaal niet de werkelijkheid zélf.  Niet alles wat belangrijk en waardevol is, is meetbaar.

Heel wat zaken zijn moeilijk te meten. En wat levert het meeste op: strakke cijfermatige ‘targets’ die je je medewerkers als een wortel voor de neus houdt? Om op die manier je medewerkers (en jezelf) een illusie van beheersbaarheid te geven? Of zullen je medewerkers beter presteren wanneer je ze meeneemt in jouw droom en je ze uitnodigt om daar hun eigen droom aan toe te voegen? En ze de kans geeft om deze ook te verwezenlijken?

Weten is meer dan meten

Leiderscapscoach / Leadership CoachIn “Weten is meer dan weten” schrijft Tobias Reijngoud dat de economisering van de samenleving al een tijdje aan de gang is. Het nuttigheidsdenken vervangt echter niet onze hunkering naar zingeving, naar verbinding en naar kwaliteit in de breedste zin van het woord.

Dromen, liefde voor anderen, de wil om zich te ontwikkelen, te veranderen en te leren – zijn alle uitdrukkingen van ons engagement tegenover het leven . Het leven is kleurloos en betekenisloos zonder gevoel voor schoonheid, kunst, muziek en cultuur. Ook dat is weten. De weten-schap kijkt toe en analyseert.

 Ik leid vanaf februari een coachingtraject over “Engagement en kwaliteit”.

‘Science is built up of facts, as a house is built of stones. But an accumulation of facts is no more a science than a heap of stones is a house.” (Henri Poincaré)

 

Gepost door Martine Couder op 06 januari 2014